و ايمان دارند . طبيعى است كه گروه اول از نفوذ در اسرار اين آسمان منع مىشوند ، و هر شيطان رانده شده درگاه الهى ، خواه از جنس بشر باشد يا غير بشر ، حق وصول به اين حقايق را ندارد ، و هر گاه به آن نزديك شود رانده و مطرود مىگردد ، اين گونه افراد ممكن است سالها زندگى كنند و بعد بميرند ولى هرگز به اين اسرار ، دست نيابند ، آنها چشمهاى باز دارند و ليكن چشم آنها قدرت ديد اين حقايق را ندارد ، مگر نه اين است كه علم را جز عاشقانش و جمال را جز عارفانش درك نمىكنند و نمىبينند » ( 1 ) . در جاى ديگر مىگويد : « چه مانعى دارد اين تعبيرات كنايه باشد ؟ منع حسى اشاره به منع عقلى گردد ، در حالى كه كنايات از زيباترين انواع بلاغت است ، آيا نمىبينيم بسيارى از مردم كه در اطراف شما زندگى مىكنند در محدوده همين زمين محبوس و زندانيند و هيچگاه چشمشان به جهان بالا دوخته نمىشود ، و به آواى آن گوش فرا نمىدهند ، و از امور اين جهان و شگفتيهايش خبرى ندارند ، آنها بوسيله ( شهاب ) خودخواهى و شهوت و كينه توزى و طمع و حرص و جنگهاى خانمانسوز از درك آن معانى و الا مطرودند » ( و اگر روزى همچنين هوسى كنند به خاطر آن همه آلودگى كه بر دل و جان دارند رانده مىشوند ) ( 2 ) . ج - در جاى ديگر سخنى دارد كه خلاصه اش چنين است : ارواح انسانها هنگامى كه از اين دنيا به جهان برزخ منتقل مىشوند ، علاقه و ارتباطى به ارواح زندگان دارند ، و هر گاه ميان آنها تناسب و همانندى باشد ، و بتوانند از طريق احضار ارواح و غير آن با آنها ارتباط و تفاهم برقرار كنند ، مسائلى را در اختيار آنان مىگذارند كه گاهى حق است و گاهى باطل زيرا آنها نمىتوانند به عوالم

--> ( 1 ) تفسير طنطاوى جلد 8 صفحه 11 . ( 2 ) تفسير طنطاوى جلد 18 صفحه 10 .